Mimo tego potencjału recykling odpadów budowlanych w Polsce obejmuje obecnie około 30–40% materiałów, podczas gdy w krajach takich jak Niemcy i w Skandynawii przekracza 80%. Budownictwo staje się więc jednym z kluczowych sektorów wdrażających założenia Europejskiego Zielonego Ładu. Zakłada on m.in. pełną transparentność środowiskową produktów oraz obowiązek raportowania ich wpływu na klimat.

Zgodnie z unijnymi planami już wkrótce materiały budowlane będą musiały spełniać restrykcyjne wymogi m.in. dotyczące zawartości surowców pochodzących z recyklingu i łatwości demontażu. Elementy prefabrykowane będą projektowane tak, aby można było je ponownie wykorzystać lub poddać recyklingowi, np. stosować łączenia rozłączne i standardowe moduły. To wymusi nowe podejście do projektowania, produkcji i – co najważniejsze – informacji o produkcie.

Coraz bardziej liczy się informatyka produktu: deklaracje środowiskowe, certyfikaty (np. EPD – Environmental Product Declaration), informacje o zużyciu energii i emisjach związanych z produkcją i transportem. Cyfrowe dane są potrzebne do monitorowania i raportowania – producenci mogą być zobowiązani do raportowania (np. pod kątem ESG), które uwzględnia aspekty GOZ, ślad węglowy, wykorzystanie materiałów wtórnych, ilość odpadów itd.

Producenci będą zobligowani do dostarczania szczegółowych danych o swoich wyrobach: od składu chemicznego, przez ślad węglowy, aż po instrukcje recyklingu. Te informacje będą istotne zarówno na etapie projektowania, jak i demontażu budynku. Ponadto zgodność z kryteriami zielonych zamówień publicznych (Green Public Procurement – GPP) stanie się warunkiem koniecznym, aby brać udział w przetargach, co wymusi na firmach cyfrowe i transparentne zarządzanie danymi. Jeśli produkt ma być dostarczany do inwestycji finansowanych publicznie, musi mieć dokumentację, deklaracje środowiskowe, a możliwe, że także certyfikaty GOZ lub zgodność z kryteriami zielonego zamówienia.

Na pomoc producentom przychodzą standardy GS1. Pozwalają one przypisać do każdego materiału unikatowy numer, taki jak GTIN (Global Trade Item Number). Już teraz wystarczy skan kodu kreskowego lub 2D, aby w bazach danych wyszukać informacje o danym produkcie. Dzięki regulacji revCPR, której celem jest stworzenie kompleksowej, znormalizowanej bazy danych o produktach budowlanych, czyli Cyfrowych Paszportach Produktów (DPP – Digital Product Passport), pozyskiwanie pełnej informacji w całym łańcuchu dostaw będzie jeszcze prostsze. W DPP mogą znaleźć się m.in. deklaracje środowiskowe (EPD), informacje o emisjach i zużyciu energii lub instrukcje dotyczące recyklingu i demontażu.

Dzięki tym rozwiązaniom materiały budowlane staną się inteligentne – nie fizycznie, ale informacyjnie, co umożliwi zarządzanie nimi w całym cyklu, od wyprodukowania po utylizację. W Norwegii, gdzie intensywnie cyfryzuje się branżę, takie rozwiązanie już teraz jest jednym z filarów nowoczesnego zarządzania projektami. Możliwość szybkiego dostępu do tych danych nie tylko ułatwia audyty, lecz też pozwala na optymalizację zużycia materiałów oraz planowanie demontażu prefabrykatów na placu budowy.

Gospodarka obiegu zamkniętego wymaga zmiany myślenia o łańcuchu dostaw. Nie kończy się on w momencie, gdy produkt trafia na budowę. Coraz ważniejsza staje się logistyka zwrotna, czyli procesy związane ze zbieraniem, sortowaniem i recyklingiem odpadów.

Standardy GS1 pełnią w tym obszarze ważną rolę – umożliwiają śledzenie produktów w czasie rzeczywistym. Dzięki identyfikatorom można precyzyjnie ustalić, gdzie znajdują się zużyte materiały, a dzięki informacjom powiązanym z poszczególnymi numerami GTIN – jak szybko i efektywnie skierować je do ponownego przetworzenia.

W Europie są już kraje, w których systemy śledzenia oparte na standardach GS1 pomagają w ograniczeniu marnotrawstwa. W optymalizacji logistyki zwrotnej, w tym zarządzania zwrotami opakowań wielokrotnego użytku, przoduje np. Finlandia.

Wdrożenie standardów GS1 to nie tylko spełnienie wymogów prawnych. To przede wszystkim inwestycja w bliską przyszłość. Nowoczesne standardy w zarządzaniu informacją o produktach zapewniają firmom lepszą kontrolę nad zapasami i efektywniejszą logistykę zwrotną, a w efekcie redukcję kosztów.

Producenci, którzy wcześniej zrobią ten krok, wyprzedzą konkurencję już na etapie dostosowania się do nowych wymogów unijnych dotyczących np. DPP i raportowania ESG. Zyskają tym samym w oczach klientów ceniących zrównoważony rozwój i umocnią swoją pozycję w przetargach.

Cyfryzacja danych poprzez standardy GS1 ułatwia też integrację z technologiami takimi jak BIM, IoT czy AI. To dla producenta oznacza innowacyjność, a dla klienta lepszą jakość obsługi i lepszy, bardziej zrównoważony produkt.

Standardy GS1 są fundamentem transformacji cyfrowej w budownictwie. Pozwalają stworzyć Cyfrowy Paszport Produktu, dzięki któremu producent w ustandaryzowany sposób zarządza danymi, które gromadzi. Zapewnia mu to lepszą kontrolę nad całym łańcuchem dostaw.

Przyszłość budownictwa to minimalizowanie odpadów produkcyjnych, stosowanie odpadów jako surowców i ograniczenie nadprodukcji, możliwość napraw. Dla producentów materiałów budowlanych inwestycja w cyfrowe rozwiązania, oparte na globalnych standardach, oznacza trwałą przewagę rynkową.